Ishrana i štitna žlijezda: šta nutricionist može, a šta je posao endokrinologa

Malo je tema oko kojih kruži toliko polovičnih informacija kao oko ishrane i štitne žlijezde. Internet vam može obećati da će „jedna namirnica izliječiti Hashimoto" — realnost je mirnija, ali ipak vrijedna pažnje.

Kratko o štitnoj žlijezdi

Štitna žlijezda proizvodi hormone koji regulišu metabolizam, energiju, tjelesnu temperaturu i rad mnogih organa. Kada radi sporije nego treba (hipotireoza), osjećate umor, dobijate na težini lakše nego ranije, osjećate hladnotu i suvu kožu. Hashimoto je autoimuna bolest u kojoj imuni sistem napada samu žlijezdu i najčešći je uzrok hipotireoze u razvijenim zemljama.

Šta ishrana stvarno može da pomogne

• Jod je sirovina za hormone štitne žlijezde (ribe, plodovi mora, jodirana sol) — i manjak i (rjeđe, kod određenih stanja) preveliki unos mogu škoditi, zato se unos individualno procjenjuje, ne nasumično dodaje u velikim količinama
• Selen učestvuje u pretvaranju hormona u aktivni oblik (brazilski orah, riba, jaja) i ima ulogu u smanjenju upale kod Hashimoto-a, prema dostupnim istraživanjima
• Cink i gvožđe su uključeni u proizvodnju hormona štitne žlijezde — njihov manjak (čest kod žena) može pogoršati simptome
• Anti-inflamatorna ishrana (povrće, voće, riba, maslinovo ulje, manje ultra-prerađene hrane) može pomoći kod autoimunih stanja generalno, uključujući Hashimoto

A šta sa glutenom?

Veza gluten–Hashimoto je realna kod nekog procenta pacijenata (zbog sličnosti proteinske strukture sa tkivom štitne žlijezde — tzv. molekularna mimikrija), ali ne kod svih. Umjesto univerzalnog „izbacite gluten zauvijek", preporuka je individualna procjena — kod nekih pacijenata uklanjanje glutena donosi vidljivo poboljšanje, kod drugih nema efekta. To se utvrđuje kroz praćenje, ne kroz nagađanje sa interneta.

Jasna granica koju treba poštovati

Ovo je možda najvažniji dio teksta: dijetoterapija ne zamjenjuje hormonsku terapiju (npr. levotiroksin) niti dijagnozu. Dijagnozu hipotireoze i Hashimoto-a postavlja ljekar na osnovu analize krvi (TSH, antitijela) i kliničke slike, terapiju propisuje i prati endokrinolog. Uloga nutricioniste je da kroz ishranu podrži terapiju koju je odredio ljekar — smanji simptome, popravi energiju i opšte stanje, pomogne kontroli tjelesne mase — ne da je zamijeni ili samostalno „liječi" stanje.

Kako to izgleda u praksi u NutriMedic-u

Ako već imate dijagnozu i terapiju od endokrinologa, plan ishrane se pravi tako da je usklađen sa vašom terapijom (npr. vrijeme uzimanja hrane u odnosu na lijek, izbjegavanje interakcija sa određenim namirnicama). Ako sumnjate da imate problem sa štitnom žlijezdom, ali nemate dijagnozu, prva preporuka je laboratorijska analiza kod ljekara — paralelno, na nutricionističkom pregledu možemo procijeniti opšte navike ishrane i, ako je indikovano kroz kvantnu magnetnu analizu, predložiti dalju provjeru.